وصّاف از سال 699 هجرى يعنى از حدود سى و شش سالگى به قصد تتميم فوائد كتاب جهانگشاى جوينى و تحرير ذيلى برآن شروع به نوشتن كتاب معروفش « تجزية الامصار و تزجية الاعصار » كرده و خود در ديباچهء كتاب بدين نكته اشاره نموده است و گويا مىخواست براى آن كتاب كه ارزش ادبى خاصّى يافته بود نظيرى ترتيب دهد و درين مورد درست همان كارى را كرد كه ابن البيبى در تأليف « الاوامر العلائيّه » نمود و مثل او در پيروى از استادى بزرگ و توانا چون عطا ملك در سنگلاخ تصنّع درافتاد و نتوانست از عهدهء تقليد از انشاء استادانهء جوينى برآيد . موضوع كتاب تجزية الامصار بيان وقايع تاريخ ايلخانان ايران و تاريخ ملوك و امراى اطراف از سال 656 تا 728 هجرى يعنى تا نيمى از عهد سلطان ابو سعيد بهادر است . شروع بتأليف اين كتاب همچنانكه گفتيم از سال 699 هجرى بوده و قسمت اول كتاب در ماه رجب سال 702 در يكى از منازل فرات بر راه شام توسط خواجه رشيد الدين فضل اللّه و خواجه سعد الدين محمد ساوجى بعرض غازان خان رسيد و مورد قبول خان قرار گرفت و بعد از دورهء غازان خان يك بار ديگر كتاب مذكور كه بيشتر از نصف آن نوشته شده بود در محرم سال 712 به خدمت سلطان اولجايتو محمد خدابنده در سلطانيه عرضه شد و مؤلف كتاب مورد لطف سلطان و وزيرش خواجه رشيد الدين فضل اللّه قرار گرفت . در تجزية الامصار ( تاريخ وصّاف ) كه با ذكر اطلاعاتى دربارهء قاآنان مغول شروع شده اصل مطلب از وضع بغداد در عهد المستعصم و سرگذشت او با هلاگو آغاز گرديده و اطلاعات بسيار سودمندى دربارهء ايلخانان و معاصران آنان از سلاطين و وزراء تا تاريخى كه گفته‌ايم در آن آمده و ضمنا دربارهء دودمان سلغرى و وضع فارس تا زمان مؤلف و اتابكان لر و وقايع جزيرهء هرموز و سلاطين دهلى و احوال ملوك مصر و امثال اين مطالب اطلاعات سودمند و ذيقيمتى در كتاب مذكور افتاده است . كتاب تاريخ وصّاف در پنج مجلّد تنظيم يافته و از اختصاصات آن يكى احتواء كتابست بر بسيارى از